Nhật Bản là một trong những thị trường tiêu thụ mực lớn nhất thế giới — từ mực sashimi, mực khô (surume) ăn vặt cho tới vô số món chế biến. Với ngành thủy sản mạnh, mực Việt Nam có cơ hội tốt tại thị trường này. Nhưng để xuất khẩu mực sang Nhật Bản thành công, đánh bắt hay nuôi được mực tốt mới chỉ là một phần: bạn cần chọn đúng dạng sản phẩm (mực tươi/đông lạnh, mực khô hay mực chế biến), kiểm soát được kháng sinh, chất bảo quản và an toàn thực phẩm theo yêu cầu rất khắt khe của Nhật — và quan trọng nhất là có đầu ra thực sự tại Nhật. Bài viết này đi qua đủ các phần đó.

💬 Bạn đang khai thác, nuôi hoặc chế biến mực và muốn biết sản phẩm của mình có thể xuất sang Nhật hay không? Nhắn Zalo hoặc gửi yêu cầu để Sunsho Trade tư vấn theo từng loại sản phẩm.

Cơ hội cho mực Việt tại thị trường Nhật

Nhật là thị trường tiêu thụ mực rất lớn và đa dạng, tạo nhu cầu ổn định; cơ hội thật sự nằm ở việc đáp ứng đúng tiêu chuẩn an toàn và có kênh phân phối — chứ không chỉ ở sản lượng.

Ở Nhật, mực (ika) có mặt trong rất nhiều món: sashimi, sushi, mực khô (surume) ăn vặt, mực nướng, mực chế biến và nhiều sản phẩm khác. Đây là thị trường sức mua cao, nhu cầu ổn định và đánh giá rất cao độ tươi cùng an toàn thực phẩm. Ngoài ra, thủy sản Việt thường được hưởng ưu đãi thuế theo các hiệp định VJEPA / AJCEP khi có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) hợp lệ. (Các số liệu về kim ngạch và mức thuế chỉ mang tính tham khảo và thay đổi theo thời điểm, cần kiểm tra với cơ quan chức năng.)

Tuy nhiên, thực tế thị trường khắt khe hơn nhiều. Nhật thuộc nhóm kiểm soát an toàn thực phẩm chặt nhất thế giới, và với thủy sản, họ đặc biệt nghiêm ngặt về kháng sinh, dư lượng thuốc thú y và vi sinh. Bạn có thể tham khảo bức tranh tổng quan trong bài trụ Xuất khẩu sang Nhật Bản: điều kiện, quy trình & cách tìm đối tác và bài chuyên ngành Xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản.

Các dạng sản phẩm mực để xuất khẩu

Mực xuất sang Nhật có thể ở nhiều dạng — mực tươi/đông lạnh, mực khô (surume) và mực chế biến (tẩm gia vị, xé, đóng hộp) — với mã HS và yêu cầu khác nhau, trong đó dạng chế biến sâu cho giá trị cao hơn.

Hiểu rõ các dạng sản phẩm là bước đầu tiên, vì nó quyết định giá bán, nhóm khách hàng và cả mã HS:

  • Mực tươi/đông lạnh (thường mã HS 0307): mực tươi, ướp lạnh hoặc đông lạnh chưa chế biến; đông lạnh nhanh ở nhiệt độ rất thấp để giữ độ tươi. Phù hợp phân khúc sashimi khi đạt độ tươi cao.
  • Mực khô (surume): mực phơi/sấy khô, dùng làm đồ ăn vặt rất phổ biến tại Nhật và nguyên liệu chế biến.
  • Mực chế biến (thường mã HS 1605): mực tẩm gia vị, mực xé, mực đóng hộp… — gần với sản phẩm tiêu dùng cuối, giá trị gia tăng cao.

Điểm mấu chốt: mã HS và yêu cầu khác nhau giữa hàng tươi/đông lạnh (0307) và hàng chế biến (1605); càng đi về phía chế biến sâu và đóng gói thành phẩm, biên lợi nhuận càng cao — trong khi bán nguyên liệu thô dễ cạnh tranh về giá. Xác định đúng mã HS ngay từ đầu giúp áp đúng thuế và tránh vướng thủ tục.

Yêu cầu chất lượng & an toàn — kháng sinh, vi sinh, chuỗi lạnh

Với mực, rào cản khó nhất vào Nhật là kháng sinh và dư lượng thuốc thú y, vi sinh vật, cùng yêu cầu Health Certificate và HACCP — bên cạnh chuỗi lạnh nghiêm ngặt với hàng đông lạnh.

Các nhóm rủi ro và yêu cầu cần kiểm soát gồm:

  • Kháng sinh & dư lượng thuốc thú y: Nhật kiểm tra rất nghiêm với thủy sản; dư lượng vượt ngưỡng là nguyên nhân phổ biến khiến lô hàng bị từ chối. Cần kiểm soát ngay từ khâu nuôi/khai thác và bảo quản.
  • Vi sinh vật & chất bảo quản: kiểm soát vi sinh gây bệnh và tránh dùng chất bảo quản ngoài quy định.
  • Health Certificate & HACCP: xuất thủy sản sang Nhật thường cần giấy chứng nhận y tế (Health Certificate) và hệ thống quản lý an toàn như HACCP, ISO 22000 hoặc tương đương; cơ sở chế biến thường phải nằm trong danh sách được phép.
  • Chuỗi lạnh (với hàng đông lạnh): cấp đông nhanh và giữ nhiệt độ thấp liên tục để bảo toàn chất lượng, nhất là với hàng hướng sashimi.
  • Độ ẩm & bảo quản (với mực khô): kiểm soát độ ẩm, tránh nấm mốc và nhiễm khuẩn.
  • Truy xuất nguồn gốc: hồ sơ cho phép truy ngược từ lô hàng về vùng nuôi/khai thác và cơ sở chế biến.

Khi một chỉ tiêu vượt ngưỡng, hậu quả có thể là trả hàng, tiêu hủy, hoặc bị áp chế độ kiểm tra tăng cường cho các lô sau. Cần nhấn mạnh: các ngưỡng kháng sinh, vi sinh, dư lượng và yêu cầu chứng nhận khác nhau theo từng trường hợp và có thể thay đổi theo thời điểm. Doanh nghiệp nên kiểm nghiệm tại phòng thí nghiệm được công nhận và xác nhận với cơ quan chức năng (phía Việt Nam là cơ quan quản lý chất lượng nông lâm thủy sản thuộc Bộ NN&PTNT; phía Nhật là MHLW) trước khi cam kết với khách. Cách Nhật kiểm soát an toàn thực phẩm nói chung được trình bày trong bài Tiêu chuẩn nhập khẩu của Nhật Bản, và các lưu ý chung cho thủy sản trong bài tôm xuất sang Nhật.

💬 Lo lắng vì kháng sinh, Health Certificate và quy định an toàn quá phức tạp? Tìm hiểu cách Sunsho trực tiếp làm đại lý phân phối & hỗ trợ xuất khẩu trọn gói, hoặc nhắn Zalo để được tư vấn theo sản phẩm mực của bạn.

Thủ tục, chứng từ & ưu đãi thuế (VJEPA/AJCEP)

Mực thường được hưởng ưu đãi thuế theo các hiệp định như VJEPA hoặc AJCEP khi có C/O hợp lệ, nhưng doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị đầy đủ giấy chứng nhận kiểm dịch/y tế, chứng từ xuất khẩu và ghi nhãn đúng quy định.

Về mặt thủ tục và thuế quan, có vài điểm doanh nghiệp cần nắm:

  • Ưu đãi thuế theo FTA: thủy sản Việt thường được hưởng ưu đãi theo VJEPA hoặc AJCEP, với điều kiện có C/O hợp lệ. Mức thuế tùy mã HS (mực đông lạnh 0307 vs mực chế biến 1605) và thời điểm — nên luôn kiểm tra lại biểu thuế hiện hành.
  • Giấy chứng nhận kiểm dịch/y tế: thường cần giấy chứng nhận kiểm dịch thủy sản và/hoặc Health Certificate theo yêu cầu của Nhật.
  • Chứng từ xuất khẩu: hợp đồng, hóa đơn thương mại, packing list, vận đơn, C/O và các chứng từ liên quan.
  • Giấy tờ an toàn thực phẩm: kết quả kiểm nghiệm kháng sinh, vi sinh; chứng nhận HACCP/ISO 22000 tùy yêu cầu khách và lô hàng.
  • Ghi nhãn (labeling): sản phẩm (đặc biệt mực khô, chế biến) cần nhãn phù hợp quy định Nhật về thành phần, xuất xứ, hạn dùng và bảo quản.

Toàn bộ khâu chứng từ tưởng đơn giản nhưng dễ sai sót, đặc biệt với C/O — sai một chi tiết có thể khiến mất ưu đãi thuế hoặc bị giữ hàng. Quy trình chuẩn bị chứng từ được hướng dẫn trong bài Thủ tục & chứng từ xuất khẩu sang Nhật Bản. Các thông tin về thuế và quy định thay đổi theo thời điểm và cần kiểm tra với Hải quan cùng cơ quan chức năng.

Kênh đầu ra tại Nhật: sashimi, surume & chế biến

Mực Việt có thể tiếp cận nhiều kênh tại Nhật — sashimi/nhà hàng, mực khô (surume) ăn vặt, và ngành chế biến thực phẩm — nhưng mỗi kênh có yêu cầu về dạng sản phẩm, độ tươi và chất lượng khác nhau.

Điểm hấp dẫn của mực là tính đa dụng, mở ra vài nhóm khách khác nhau tại Nhật:

  • Sashimi & nhà hàng (HoReCa): đòi hỏi độ tươi rất cao, hàng đông lạnh nhanh đạt chuẩn sashimi — phân khúc giá trị cao.
  • Mực khô (surume) & đồ ăn vặt: một kênh tiêu dùng lớn và quen thuộc tại Nhật.
  • Ngành chế biến thực phẩm: mực làm nguyên liệu cho sản phẩm chế biến, đóng gói.
  • Kênh bán buôn – bán lẻ & thực phẩm châu Á: phục vụ nhu cầu đa dạng.

Việc chọn đúng kênh sẽ quyết định dạng sản phẩm (tươi/đông lạnh, khô, chế biến), yêu cầu độ tươi và mức đầu tư chế biến cần thiết.

Nâng cấp giá trị: chế biến & đóng gói

Cạnh tranh ở phân khúc nguyên liệu thô rất gay gắt về giá, nên hướng đi bền vững là nâng cấp lên mực chế biến (tẩm gia vị, xé, đóng gói) và đạt chuẩn sashimi — vừa tăng biên lợi nhuận, vừa xây dựng thương hiệu.

Nếu chỉ bán mực nguyên liệu thô, doanh nghiệp Việt phải cạnh tranh chủ yếu bằng giá. Nhiều doanh nghiệp dẫn đầu chọn hướng tạo giá trị gia tăng:

  • Đạt chuẩn sashimi: đầu tư chuỗi lạnh và kiểm soát chất lượng để vào phân khúc cao cấp.
  • Mực chế biến: tẩm gia vị, mực xé, đóng gói thành phẩm cho ngành thực phẩm và bán lẻ.
  • Đóng gói & thương hiệu: quy cách, ghi nhãn phù hợp gu thị trường Nhật.

Đi theo hướng này, doanh nghiệp vừa tăng biên lợi nhuận, vừa giảm phụ thuộc vào biến động giá nguyên liệu. Đây cũng là tinh thần chung của ngành thủy sản giá trị gia tăng, được trình bày trong bài Xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản.

Thách thức về đầu ra & Sunsho làm gì

Kiểm soát kháng sinh, vi sinh và đạt chứng nhận mới chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là có đầu ra thực sự tại Nhật — và đây là phần Sunsho Trade trực tiếp đảm nhận với vai trò đại lý phân phối.

Khác với mô hình chỉ giới thiệu hoặc kết nối khách, Sunsho Trade trực tiếp làm đại lý phân phối / đại diện bán hàng tại Nhật cho mực Việt. Là công ty thương mại Nhật – Việt với ban điều hành người Nhật và mạng lưới đối tác sẵn có tại Nhật, chúng tôi đưa sản phẩm của bạn tới các đầu mối tiêu thụ — thay vì để doanh nghiệp tự loay hoay tìm nhà nhập khẩu và tự xử lý rào cản tiếng Nhật. Cụ thể, chúng tôi hỗ trợ:

  • Trực tiếp làm đại lý phân phối / đại diện bán hàng mực của bạn tại Nhật, bán qua mạng lưới đối tác sẵn có (nhà nhập khẩu, nhà chế biến thủy sản, HoReCa, bán buôn – bán lẻ).
  • Đại diện & đàm phán bằng tiếng Nhật theo đúng văn hóa kinh doanh Nhật.
  • Hỗ trợ xuất khẩu trọn gói — tư vấn tiêu chuẩn kháng sinh, vi sinh, Health Certificate, HACCP; rà soát chứng từ (gồm C/O); logistics chuỗi lạnh và thông quan.
  • Định hướng nâng giá trị — gợi ý chuyển từ nguyên liệu thô sang chuẩn sashimi / chế biến / đóng gói phù hợp gu thị trường Nhật.

Nói cách khác: bạn lo phần khai thác và chế biến — Sunsho lo phần bán hàng tại Nhật. Để hiểu rõ hơn về vai trò đại lý phân phối, bạn có thể đọc bài Tìm đại lý phân phối tại Nhật Bản, xem chi tiết dịch vụ tại Xuất khẩu sang Nhật Bản & đại lý phân phối tại Nhật, hoặc tìm hiểu thêm về chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Mực Việt Nam có xuất khẩu sang Nhật được không? Có. Mực Việt có thể xuất dưới dạng mực tươi/đông lạnh, mực khô (surume) hoặc mực chế biến (tẩm gia vị, xé, đóng hộp). Tuy nhiên mỗi dạng đều phải đáp ứng yêu cầu cao của Nhật về kháng sinh, vi sinh, an toàn thực phẩm và thường cần Health Certificate cùng HACCP.

2. Vì sao kháng sinh là rào cản lớn với mực và thủy sản? Nhật kiểm tra rất nghiêm dư lượng kháng sinh và thuốc thú y trong thủy sản; vượt ngưỡng có thể khiến lô hàng bị từ chối, tiêu hủy hoặc bị kiểm tra tăng cường. Vì vậy cần kiểm soát ngay từ khâu nuôi/khai thác và kiểm nghiệm trước khi xuất. Các ngưỡng có thể thay đổi, cần xác nhận trước.

3. Mực đông lạnh và mực chế biến khác nhau thế nào về thủ tục? Mực tươi/đông lạnh chưa chế biến thường thuộc mã HS 0307, còn mực đã chế biến (khô, tẩm gia vị, đóng hộp) thường thuộc mã HS 1605. Mã HS khác nhau dẫn tới thuế và một số yêu cầu khác nhau, nên cần xác định đúng ngay từ đầu.

4. Xuất mực sang Nhật cần giấy tờ gì đặc thù? Ngoài bộ chứng từ xuất khẩu cơ bản và C/O, thủy sản sang Nhật thường cần giấy chứng nhận kiểm dịch/Health Certificate và chứng nhận hệ thống quản lý an toàn (HACCP, ISO 22000). Cơ sở chế biến thường phải đáp ứng điều kiện được phép. Yêu cầu cụ thể có thể thay đổi, cần xác nhận với cơ quan chức năng.

5. Sunsho hỗ trợ bán mực tại Nhật thế nào? Sunsho Trade trực tiếp làm đại lý phân phối / đại diện bán hàng tại Nhật, đưa mực của bạn tới mạng lưới đối tác sẵn có (nhà nhập khẩu, nhà chế biến thủy sản, HoReCa, bán buôn, bán lẻ), đồng thời hỗ trợ trọn gói khâu tiêu chuẩn, kiểm nghiệm, chứng từ và logistics chuỗi lạnh.

Kết luận

Xuất khẩu mực sang Nhật Bản là cơ hội tốt cho doanh nghiệp Việt nhờ nhu cầu lớn và đa dạng của thị trường (sashimi, surume, chế biến). Nhưng cần đi đúng đường: chọn đúng dạng sản phẩm và mã HS (tươi/đông lạnh 0307 vs chế biến 1605), kiểm soát chặt kháng sinh, vi sinh và đáp ứng Health Certificate/HACCP, tận dụng ưu đãi thuế VJEPA/AJCEP với C/O hợp lệ. Hơn nữa, thay vì cạnh tranh bằng giá ở phân khúc thô, hãy nâng cấp lên chuẩn sashimi / chế biến / đóng gói để tăng biên lợi nhuận. Các yêu cầu này khác nhau theo từng trường hợp và có thể thay đổi, nên luôn cần xác nhận với cơ quan chức năng trước khi triển khai. Và ngay cả khi hàng đạt chuẩn, bài toán đầu ra tại Nhật vẫn cần một đối tác đứng ra bán.

💬 Bạn lo phần khai thác và chế biến — Sunsho lo phần bán hàng tại Nhật. Sunsho Trade — công ty thương mại Nhật – Việt — trực tiếp làm đại lý phân phối tại Nhật & hỗ trợ xuất khẩu trọn gói cho mực Việt. Nhắn Zalo hoặc gửi yêu cầu tư vấn để bắt đầu.